O πολιτικός λαϊκισμός των σεισμικών προγνώσεων

425
Theon

Του

Δρος Γεράσιμου Α. Παπαδόπουλου*

Πρόσφατα γίναμε μάρτυρες ενός ακόμη επεισοδίου δημόσιας ανακοίνωσης σεισμικών προγνώσεων με ισχυρή δόση επιστημονικού και πολιτικού λαϊκισμού. Από τις δεκαετίες του 1980 και 1990 η διεθνής σεισμολογική κοινότητα έχει αποδεχθεί αυστηρούς δημοσιευμένους κανόνες δεοντολογίας. Αυτοί κατηγορηματικά προβλέπουν ότι οι επιστήμονες που ασχολούνται με τον ευαίσθητο τομέα της πρόγνωσης θα πρέπει πρώτα να επαληθεύουν τα αποτελέσματά τους με άλλους επιστήμονες, και αφού το κάνουν αυτό να  τα στέλνουν, αν επιθυμούν, μόνο στις αρμόδιες αρχές. Προβλέπουν επίσης ότι τα ΜΜΕ δεν είναι ο κατάλληλος χώρος για την δημοσιοποίηση των προγνώσεων. Στα τέλη του Ιανουαρίου 2019, ο διευθυντής του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, Καθ. Α. Τσελέντης, απέστειλε προγνωστικά στοιχεία στην αρμόδια αρχή, δηλαδή στη Μόνιμη Επιστημονική Επιτροπή Εκτίμησης Σεισμικού Κινδύνου του Οργανισμού Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας (ΟΑΣΠ). Τα στοιχεία έγιναν αντικείμενο αξιολόγησης και χειρισμού από την Επιτροπή.

Μετά από λίγες μέρες ο δ/ντής του Γεωδυναμικού εμφανίστηκε διαδοχικά σε τηλεοπτικούς σταθμούς και άλλα ΜΜΕ και δημοσιοποίησε τις προγνώσεις με την εμφάνιση και χαρτών των περιοχών που απειλούνται.  Με την πολυετή εμπειρία μου στα θέματα αυτά προσωπικά πιστεύω ότι όλοι οι κανόνες δεοντολογίας καταπατήθηκαν βάναυσα. Ούτε επαλήθευση των αποτελεσμάτων προηγήθηκε (π.χ. με το Επιστημονικό Συμβούλιο του Γεωδυναμικού), ούτε τηρήθηκε η μη δημοσιοποίησή τους. Η επιστημονική λαϊκίστικη διάθεση έγινε προφανής. Τις ίδιες μέρες ο ίδιος επιστήμονας εμφανίστηκε στην πρόσοψη ενός παλιού ακατοίκητου κτίσματος, κοντά στο γραφείο του, και ενώπιον της κάμερας μεγάλου τηλεοπτικού σταθμού ξεκολλούσε τους εξωτερικούς σοβάδες θέλοντας να δείξει ότι τα κτίρια σε αυτή τη χώρα δεν είναι ανθεκτικά στους σεισμούς, αποδίδοντας ευθύνες  στον ΟΑΣΠ. Εδώ ο λαϊκισμός κορυφώθηκε. Όχι μόνο γιατί η αντισεισμική επάρκεια των κτιρίων είναι της επιστημονικής αρμοδιότητας των μηχανικών και όχι των σεισμολόγων, αλλά και γιατί ο ΟΑΣΠ δεν έχει από το νόμο αρμοδιότητα να επιλαμβάνεται της εξέτασης της αντισεισμικής επάρκειας συγκεκριμένων κτιρίων. Ο νόμος αναθέτει στον ΟΑΣΠ να δημιουργεί τεχνογνωσία για τον έλεγχο των κτιρίων. Αυτό γίνεται από χρόνια και ο ΟΑΣΠ έχει παράγει σημαντικό έργο, όπως π.χ. ο Κανονισμός Επεμβάσεων για την προσεισμική ενίσχυση των κτιρίων. Όμως, η εξέταση συγκεκριμένων δημόσιων ή ιδιωτικών κτιρίων ανατίθεται από το νόμο στους ιδιοκτήτες των κτιρίων και όχι στον ΟΑΣΠ.

Είναι απορίας άξιον το πως ένας επιστήμονας με εμπειρία και καλό βιογραφικό αποφάσισε να προβεί σε τέτοιου είδους πράξεις, οι οποίες αφ΄ενός παραβιάζουν κατάφωρα τη διεθνή επιστημονική δεοντολογία και αφ’ ετέρου φόβισαν τον πληθυσμό της δυτικής Ελλάδας, όπως προέκυψε από το δημοσιογραφικό ρεπορτάζ, την εξώδικο επιστολή που απέστειλε ο Πρόεδρος του Εμπορικού Επιμελητηρίου Λευκάδας κλπ. Παράλληλα, ο ΟΑΣΠ μήνυσε τον ερευνητή κ. Γ. Χουλιάρα, συνεργάτη του κ. Τσελέντη, όχι δήθεν για τις επιστημονικές του απόψεις, όπως λαϊκίστικα διαδόθηκε, αλλά για ανάρτηση στο fb εμπιστευτικών εγγράφων της Επιτροπής  Εκτίμησης Σεισμικού Κινδύνου. Οι «υψηλά» ιστάμενοι που προσπαθούν να τον προστατεύσουν θα πρέπει να αποφύγουν την ανάμιξη τους στα της δικαιοσύνης, όπως αρμόζει σε ευνομούμενη χώρα της ΕΕ.

Λίγες μέρες αργότερα ο επιστημονικός λαϊκισμός μετετράπη σε πολιτικό λαϊκισμό. Ο δημόσιος προγνώστης σεισμών επιβραβεύτηκε πανηγυρικά από το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης η οποία τον ενέταξε ως υποψήφιο στο ευρωψηφοδέλτιό της. Που είναι, λοιπόν, οι περίφημες διακηρύξεις κατά του λαϊκισμού; Δυστυχώς, ο πολιτικός λαϊκισμός διανύει και πάλι περίοδο μεγάλης δόξας.

Για την ιστοριία. Το χρονικό παράθυρο της πρόγνωσης έληξε στις 11 Μαρτίου 2019. Η πρόγνωση απέτυχε. Αλλά εκείνο που κυρίως έχει σημασία είναι η αντιδεοντολογική,  και γι’ αυτό αντικοινωνική, πράξη της δημόσιας ανακοίνωσης της πρόγνωσης.

*Ο Γεράσιμος Α. Παπαδόπουλος είναι Δρ Σεισμολόγος, Μέλος της Μόνιμης Επιστημονικής Επιτροπής Εκτίμησης Σεισμικού Κινδύνου, Πρόεδρος του Συστήματος Έγκαιρης Προειδοποίησης για Τσουνάμι στο ΒΑ Ατλαντικό και τη Μεσόγειο, UNESCO. 

 

 

 

Μπορεί επίσης να σας αρέσει
Σχόλια
Loading...